Column Richard Tol: Nederland heeft helemaal geen klimaatbeleid nodig

Column: "Nederland heeft helemaal geen klimaatbeleid nodig"

door: Richard Tol

Het Klimaatakkoord legt vast hoe Nederland haar doelstelling wil halen voor het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen. Het Klimaatakkoord is opgesteld in overleg met belanghebbenden, in vijf klimaattafels. Elke klimaattafel is een plan aan het opstellen met een aantal maatregelen. De doelstelling is ambitieus. Tussen 1990 en 2016 daalde de uitstoot met 0,4% per jaar. Dat moet omhoog naar 3,9% tussen 2017 en 2030, en naar 10,3% tussen 2030 en 2050. 

klimaatbeleid

De Nederlandse doelstelling komt voort uit de afspraken die gemaakt zijn in 2015 in Parijs. Een uitstootdaling die 10 keer zo snel gaat als in het recente verleden is niet mogelijk zonder een huizenhoge koolstofprijs en grootschalige kapitaalvernietiging. 

Het Klimaatakkoord is een vreemde bedoening. Nederland heeft helemaal geen klimaatbeleid nodig. Die overheidstaak is overgedragen aan de Europese Unie. Onder druk van de publieke opinie en de rechtbank willen Nederlandse politici graag laten zien dat ze wat aan het klimaatprobleem doen.

De klimaattafels zijn het over de grote lijnen eens en werken nu meer specifieke maatregelen uit. Jan Tinbergen heeft in 1952 aangetoond dat overheidsbeleid evenveel maatregelen nodig heeft als doelstellingen. William Baumol heeft in 1971 aangetoond dat de goedkoopste manier om een doelstelling te halen is iedere vervuiler dezelfde prijs te laten betalen. Het Klimaatakkoord treedt deze simpele regels met voeten. De maatschappij wordt maakbaar verondersteld. Er wordt heerlijk gepolderd om de ego’s van zelf-belangrijke mensen te strelen. Er is maar één doelstelling. Een enkele maatregel volstaat.

48% van de Nederlandse uitstoot valt onder de Europese markt voor uitstootrechten. Op de overige uitstoot moet een koolstofbelasting gelegd worden. Die belasting moet gelijk zijn aan de verwachte prijs van uitstootrechten. Om de internationale handel niet te verstoren moet de koolstofbelasting op consumptie gelegd worden. De belastingopbrengsten moeten gebruikt worden om uitkeringen te verhogen en inkomstenbelastingen te verlagen. Dit is de goedkoopste en eerlijkste manier waarop Nederland bij kan dragen aan het Europese klimaatbeleid. Als de uitstootdoelstellingen niet gehaald worden dan is dat een probleem voor Brussel, niet voor Den Haag.

Nederland wil verder gaan en een bijdrage leveren aan het oplossen van het wereldwijde klimaatprobleem. Het grootste deel van de uitstoot komt uit Azië, en de mensen daar trekken zich niets aan van het klimaatgetafel in Den Haag. Nederlandse bedrijven hebben een leidende rol in broeikasintensieve sectoren zoals electronica, chemie, vervoer, en landbouw. Nederlands beleid moet zich niet richten op het terugdringen van de uitstoot in Nederland, want dat is maar een 0,5% van de wereldwijde uitstoot. Nederlands beleid moet zich richten op het verder ontwikkelen en commerciëel aantrekkelijk maken van koolstofarme technologie.

Dat is moeilijk. Technologiebeleid ontaardt snel in subsidieafhankelijkheid en het kiezen van winnaars. Maar een gewaarschuwd minister telt voor twee. Dit soort problemen kan ondervangen worden met scherpe concurrentie voor financiële ondersteuning van pre-commerciëel onderzoek en het uitloven van prijzen voor succesvol commerciëel onderzoek. Dit is minder gezellig dan samen om een klimaattafel zitten en sneu voor snabbelende oud-politici, maar het levert meer op voor het klimaat.

Richard Tol (1969) is  hoogleraar klimaateconomie aan de Vrije Universiteit en hoogleraar economie Universiteit van Sussex.