Column Rick van der Ploeg: Het drama van de Brexit

Column: Het drama van de Brexit

door: Rick van der Ploeg

Engeland is tot op het bot verdeeld. Enerzijds zijn er de brexiteers onder aanvoering van upper-class Oxfordmalloten als Boris Johnson, Jacob Rees-Mogg en Dominic Raab, en van de politieke patjepeeër David Davis die het VK (Verenigd Koninkrijk) helemaal los willen maken van het Europese continent om van hun geliefde land een rechtse heilstaat te maken. Deze mannen moeten de belangen van de gewone Brit vertegenwoordigen die zich in de verdrukking voelt gebracht door de instroom van immigranten en de globalisering. Anderzijds zijn er vele authentieke en ‘nieuwe’ Britten – vooral in Londen en andere grote steden – die het multiculturele Engeland juist appreciëren. Zij waarderen de bijdragen van Europeanen aan ziekenhuizen, scholen, universiteiten, het bedrijfsleven en de cultuur, en de mogelijkheid om waar dan ook in Europa aan de slag te gaan. Zij voelen zich prettig bij verschillende culturen en bij de globalisering. 

Brexit

Premier Theresa May – ook alweer een Oxford graduate – komt op de proppen met een conceptverdrag dat vlees noch vis is. Ze krijgt dan wel eindelijk de macht over wie er wel en niet het land binnen wordt gelaten. Maar Engeland belandt in een nachtmerrie zolang er geen nieuwe handelsdeals zijn gesloten. Ze heeft namelijk niets te zeggen over de Europese regelgeving, terwijl er wel flink gedokt moet worden. De brexiteers pikken dat niet. De linkse Labour Party leider Jeremy Corbyn vindt dat Europa een neoliberaal bolwerk is en wil er het liefst uit. Eén van zijn adjudanten, de slimme en beminnelijke Keir Starmer – ook alweer een Oxford graduate – die over het vertrek van het VK uit de Europese Unie gaat,  ziet meer in een exit met goede handelsvoorwaarden.

Zowel de Conservative Party als de Labour Party is tot op het bot verdeeld, en de premier vreest voor haar hachje. Want het is de vraag of ze het conceptverdrag door het Britse parlement zal weten te loodsen. De meeste Britten reageren gelaten en zeggen steeds vaker dat de knoop maar moet worden doorgehakt (“one way or the other”), want dan weet iedereen tenminste waar hij of zij aan toe is. Het is triest dat het land van mijn moeder in zo’n verlamde staat is beland.

Misschien heeft het te maken met het feit dat het Verenigd Koninkrijk nog niet volledig heeft verwerkt dat zij niet meer de grootse natie is die zij ooit was. Of, misschien nog wel meer, zijn de Britten gewoon een stelletje eigenzinnige eilandbewoners die wel van een gokje houden. Ik hoop dat het allemaal nog wel meevalt, en dat het VK er binnen tien jaar weer goed voor staat. Als geen ander land ter wereld is het VK immers dol op aanmodderen in de meest hachelijke situaties, met een stalen gezicht.  Ze noemen dat hier ‘the Dunkerk spirit’.

Helaas vrees ik dat continentaal Europa er niet veel beter voor staat. In Italië, Oostenrijk, Tsjechië, Hongarije en Polen is het ongebreidelde en onappetijtelijke populisme aan de macht. In de VS, Rusland en grote delen van Latijns-Amerika is het allemaal nog erger. Onverdraagzaamheid en het ontkennen van het belang van de waarheid en van de wetenschap (neem bijvoorbeeld de klimaatsceptici die in de VS verantwoordelijk zijn voor het milieu) voeren de boventoon. De wereld staat er niet fraai voor.

Rick van der Ploeg is hoogleraar economie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en aan de Universiteit van Oxford. Daarnaast is hij onderzoeksdirecteur van het Oxford Centre for the Analysis of Resource Rich Economies (OxCarre).