Kwestie van vertrouwen: Wetenschap: onafhankelijk en integer?

17-03-2015

15:30

Vrije Universiteit, Auditorium hoofdgebouw, De Boelelaan 1105, 1081 HV Amsterdam

Kwestie van vertrouwen: Wetenschap: onafhankelijk en integer?

Vrije Universiteit Amsterdam

Profileringsthema: Connected World

Debat


WETENSCHAP: ONAFHANKELIJK EN INTEGER?

Een verslag van het debat op 17 maart door Yvonne van Osch


Hoe doe je integer onderzoek als het geld daarvoor uit private fondsen komt? Mooi onderwerp voor de eerste aflevering van een nieuwe serie VU-debatten, over vertrouwen.

De academische wereld ziet de ontwikkelingen al een tijd met lede ogen aan. Bij tekort aan geld van de overheid en zelfstandige publieke organisaties als de NWO zijn onderzoekers steeds vaker gedwongen een beroep te doen op financiering uit private instellingen en bedrijven. Waar ligt de grens?
Spreker Ad Verbrugge, filosoof en universitair hoofddocent aan de VU, ziet het buigen voor commercie als een groot gevaar voor wetenschappelijk Nederland. Universiteiten mogen niet vervallen van kennisautoriteit tot kritiekloze uitvoerders, vindt hij. Laten we een aantal universitaire principes in ere houden. Pluriformiteit. Een verzekerde marge van vrijheid en onafhankelijkheid. Kritische reflectie. Openheid.

Reflecteren
In het panel overheerst consensus. Gerda van Dijk, directeur van het Zijlstra Center dat publieke organisaties ondersteunt bij transitie tot flexibele netwerken, ziet verwevenheid als een realiteit. Laten we vooral de uitkomsten van reflectie daarop meenemen in onderhandelingen met financierende partijen, raadt zij aan. Ook Bas Haring, bijzonder hoogleraar Publiek begrip van wetenschap aan de Universiteit Leiden, benadrukt dat wetenschappers vooral zelf hun integriteit in het oog moeten houden.
Is het gedwongen huwelijk tussen wetenschap en bedrijfsleven per se slecht? Expert in voeding en beweging Jaap Seidell ziet in zijn domein geen andere mogelijkheid. En denk aan het onderzoek van Unilever naar transvetzuren in margarine. Dat heeft mogelijk duizenden levens gered.

Nee durven zeggen
Dat wetenschap een mozaïek van geldstromen en belangen is, is eigenlijk niet meer terug te draaien, concludeert het panel onder leiding van Felix Rottenberg. De vraag is: hoe verder? Meer sturen op kwaliteit, is een aanbeveling. Tijd en ruimte creëren voor fundamenteel onderzoek. Terug naar narratieve verantwoording. Jonge onderzoekers leren zichzelf te beoordelen. Reflectie, praten met elkaar, minder concurrentie.
Jaap Winter, sinds september 2013 voorzitter van het College van Bestuur van de VU, mengt zich verrassend in het debat. Hij erkent dat de academische wereld is doorgeschoten in technocratie. Hoe meer er mis gaat, zegt hij, hoe meer we vluchten in protocollen. Winter roept onderzoekers daarom op om op te staan tegen nutteloze protocollen. We moeten als universiteit weer nee durven zeggen!

Geschreven door Yvonne van Osch

Meer weten?
Lees het volledige verslag. [PDF]