Meer inzicht in publiek geld als basis voor vertrouwen

Op donderdag 15 februari vond de Alumnilezing van het Zijlstra Center plaats. Arno Visser, president van de Algemene Rekenkamer, was uitgenodigd om te spreken over controle en verantwoording in een netwerksamenleving .’De huidige netwerksamenleving vraagt om meer standaardisatie ten behoeve van transparantie, controle en verantwoording om besteding van publieke middelen inzichtelijk te maken. Inzicht is de basis voor vertrouwen’, aldus Visser.

22-02-2018 | 11:21

Alumnilezing2018IIControle en verantwoording van overheidsgeld is aan sterke veranderingen onderhevig. Om die reden verdient de besteding van publieke middelen (bij het Rijk alleen al goed voor ruim 300 miljard) een goede controle en verantwoording die aansluit op de actuele werkwijze en organisatie van de publieke sector, waarbij de uitvoering vaak verdeeld is over een netwerk van partijen. Ook heeft de ontwikkeling van IT-systemen op de lange termijn grote implicaties.

Onder de aanwezigen bevonden zich veel (oud-)studenten van de Public Controllersopleidingen van het Zijlstra Center. Visser opende zijn lezing met de bevinding dat het vakgebied van de public controller dicht bij het takenpakket van de Algemene Rekenkamer ligt. Hierbij draait het niet alleen om het instrumentarium dat de controller gebruikt, maar meer en meer ook om diens duidende en adviserende rol. Vaktechniek is een eerste vereiste, maar daarachter gaan ook principes schuil.

Alumnilezing2018IDie principes staan op rijksniveau onder druk. Inzicht in publiek geld schiet op veel fronten te kort: 60% van de Rijksbegroting wordt buiten het domein van het Rijk gespendeerd, en is moeilijk of zelfs niet te volgen. Daarom is het Huis van Thorbecke, zoals de bestuurlijke inrichting van Nederland wordt genoemd, meer en meer verworden tot wat Vissers voorganger Saskia Stuiveling een ‘huis van Escher’ noemde, waarin niets is wat het lijkt.

Alumnilezing2018IIIHoe is dat inzicht in publiek geld terug te winnen? In zijn lezing reikte Visser tal van oplossingsrichtingen aan. In de eerste plaats is het zaak om gegevens te standaardiseren en in het bijzonder om het baten-lastenstelsel op rijksniveau in te voeren. Het uniformeren van de verslaggevingstaal verbetert niet alleen de besluitvorming, maar is ook cruciaal om elkaar weer te kunnen verstaan in de toren van Babel die de publieke en non-profitsector met een besteding van ruim 300 miljard aan publiek geld geworden is. Daarnaast is het belangrijk om de mogelijkheden en implementeerbaarheid van Integrated Reporting te onderzoeken, de verslaggevingsstijl waarmee organisaties aangeven hoe strategie, governance, prestaties en vooruitzichten maatschappelijke waarde op zullen leveren. Een voorbeeld hiervan is de door het Centraal Bureau voor de Statistiek ontwikkelde Monitor Brede Welvaart.

Visser hield een pleidooi om te investeren in nieuwe technologie en gebruik van open data om de controle en verantwoording naar een hoger plan te tillen. Het gebruik van nieuwe technologie, in de vorm van bijvoorbeeld apps, zou ertoe kunnen leiden dat de controle- en verantwoordingsfunctie ook door de burger, als armchair auditor, wordt opgepakt. Anderzijds kunnen bijvoorbeeld blockchaintoepassingen ervoor zorgen dat geldstromen makkelijker te volgen zijn. 

hZC vierkant 153x153
Het Zijlstra Center (Vrije Universiteit Amsterdam, School of Business and Economics) 
•             For Public Control, Governance & Leadership
•             Maatschappelijke waardecreatie voor overheid & non-profit
•             Ontmoetingsplaats voor wetenschap & praktijk