Marleen Huysman: “Creëer passie voor techniek op jonge leeftijd ”

Marleen Huysman, hoofd van het KIN Center for Digital Innovation, sluit zich aan bij de Nederlandse Artificial Intelligence Coalitie. Hiermee zet ze zich in om A.I. een groter onderdeel te maken van onderwijsprogramma's en hoopt ze haar steuntje te kunnen bijdragen aan "life long learning" op het gebied van technologie.

09-10-2019 | 8:39

Marleen Huysman staat al twintig jaar vooraan bij de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van kennis en technologie. Als oprichter en hoofd van het KIN Center for Digital Innovation, hoogleraar Kennis & Organisatie aan de Vrije Universiteit Amsterdam, veelgevraagd spreker, aangesloten bij de VSNU voor de Digital Society Research agenda, én sinds 8 oktober bij de Nederlandse Artificial Intelligence Coalitie, heeft ze meer dan genoeg verantwoordelijkheden. Toch blijft ze onvermoeid doorgaan, want de ontwikkelingen op het gebied van kennis staan nooit stil. "Bij iedere nieuwe ontwikkeling denk ik: wat betekent dat voor kennismanagement en organisaties?"

Op 8 oktober presenteerde de Nederlandse A.I. Coalitie hun agenda. Het doel van deze nieuwe coalitie: welvaart en welzijn in Nederland aan de hand van A.I. te verbeteren. Om dat te bewerkstelligen heeft de coalitie zes werkgroepen opgericht, waaronder de Human Capital-groep. Huysman sluit bij deze groep aan vanuit haar expertise, maar ook omdat ze zich naar eigen zeggen druk maakt over hóe A.I. en technologie worden opgenomen in het huidige lesprogramma, in zowel het lagere als het hogere onderwijs. Huysman zou graag zien dat A.I. veel meer multidisciplinair wordt benaderd. Voor Huysman is er daarom een duidelijke noodzaak voor een mulitdisciplinair curriculum, wat zowel moet aanzetten tot "life long learning" als jonge mensen enthousiast moet maken om met een frisse blik de techniek in te gaan.

Ethische vraagstukken
"We missen nu diversiteit in het gebied. Het is bijvoorbeeld ook heel belangrijk om empathie te gebruiken en rekening te houden met nuances en sociale en menselijke aspecten. Dat is een cruciale inbreng in deze systemen. Daarnaast moet je juist ook verstand hebben van andere domeinen. Welke wetten zijn er eigenlijk? Maar ook ethische vraagstukken. Als we hier meer rekening mee houden, krijgen we mooiere systemen. Dat geloof ik echt. Je moet passie voor techniek al op een jonge leeftijd creëren en op latere leeftijd levend houden. De leuke kanten van techniek worden alleen niet altijd meegenomen op scholen. Als het alleen technisch wordt benaderd hebben we echt een groot probleem. Opleidingen houden zich nu nog te weinig bezig met dat multidisciplinaire aspect. Daar maak ik me echt druk over."

 

"Het zijn mensen die de beslissingen nemen over de inzet van technologische systemen. Technologie gaat daarmee altijd over mensen."

Niet bang
Uiteindelijk gaat technologie over mensen. "Niet alleen de manier waarop we technologie gebruiken betekent iets voor ons, maar het is ook belangrijk om te snappen hóe systemen worden ontworpen, want de technologie stuurt ons ook. Binnen de onderzoeksgroep kijken we altijd naar hoe techniek in de praktijk wordt ingezet. Hoe wordt het gebruikt in de organisatie? Hoe verandert technologie het werk? Dat kan je eigenlijk alleen maar beantwoorden als je procesonderzoek doet in de praktijk en meeloopt met diezelfde praktijk." Het zijn namelijk mensen die de beslissingen maken over hoe systemen worden ingezet. Huysman en haar onderzoeksgroep kijken dan ook met een "sociaal-technische" bril naar A.I.

Huysman benadrukt dat A.I. níet iets is waar we bang voor moeten zijn. "De ontwikkelingen lopen echt niet met zo’n vaart dat de mensen erdoor worden overgenomen." Bovendien komt ook daar weer het sociaal-technische aspect om de hoek kijken: "Mensen zijn – voorlopig – niet alleen nodig om de kennis in te voeren, maar ook om de vertaalslag te maken. Dat laatste hadden we eigenlijk niet zo voorzien, maar met de data die A.I. ons aanlevert kunnen we nu nog niet heel veel. Er moet echt iemand aan te pas komen die verstand heeft van data-analyse en -duiding."

Breed publiek
Dat is ook een van de redenen waarom ze in de Human Capital-groep is gestapt: om aan een breder publiek uit te leggen wat A.I. voor je kan betekenen, en wat het nu eigenlijk écht inhoudt. "We proberen op verschillende manieren basiskennis bij te brengen," zegt Huysman daarover. Zo vinden er regelmatig KIN-talks plaats waarbij ze college geven over thema’s in de digitale wereld en organiseert het KIN Center in maart 2020 de "Reshaping Work, AI @ Work" conferentie. Dat alles om mensen te doordringen van wat al deze technologieën voor hen en voor organisaties kunnen betekenen. "Er kloppen regelmatig bedrijven aan die ons om hulp vragen. Moeten ze allerlei systemen gaan aanschaffen omdat iedereen het erover heeft? Wij kijken echt naar wat nodig is, wat past. Zit er een visie bij het management? Dat is wat ons betreft veel beter dan trendanalyses die uitgaan van de toekomst. De toekomst kun je niet voorspellen, zeker gezien de snelle ontwikkelingen niet. Wij kijken beyond the hype."

Bovendien constateert Huysman ook dat de discussie over A.I. of heel positief danwel heel negatief voetlicht wordt geplaatst. Een middenweg lijkt er niet te zijn. En daar pleit ze juist voor. "Er wordt zoveel in extremen gepraat, dat de burger zich op individueel niveau niet vertegenwoordigd voelt en behoefte heeft aan uitleg. Mensen gaan verdwalen en dan zie je een soort Alice in Digital Wonderland-gevoel. Iedereen is bang voor controle- en privacyverlies. Die extremen schieten naar mijn idee te ver door. We moeten kijken naar wat er nú gebeurt. Niet wat er misschien gaat gebeuren over tien, twintig jaar." Huysman lacht: "Ik vind het ook wel een fijne middenpositie, want dan hoef ik geen mening te hebben. Ik laat zien: dit gebeurt er, maar het is aan jullie om er vervolgens iets mee te doen." 

Over Marleen Huysman
Marleen Huysman is afgestudeerd als socioloog en is sinds 2006 hoogleraar Kennis & Technologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Daarnaast is zij Hoofd van het KIN Center for Digital Innovation. Ze heeft recent het maximale bedrag ontvangen in de NWO Open Competitie om de ontwikkelingen van A.I. in het lab te volgen naar de werkvloer, en om nieuwe methodes van samenwerking te onderzoeken op dit vlak.

Over de Nederlandse A.I. Coalitie
De Nederlandse A.I. Coalitie (NL AIC) heeft als missie de Nederlandse activiteiten in A.I. in publiek-private samenwerking te stimuleren, te ondersteunen en waar nodig te organiseren. De NL AIC wil een belangrijke bijdrage leveren aan een positie van Nederland bij de koplopers in Europa op het gebied van kennis én toepassing van A.I. voor welvaart en welzijn, met inachtneming van Nederlandse en Europese normen en waarden.